الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
72
اخلاق اسلامى در نهج البلاغه ( خطبه متقين ) ( فارسى )
و كم سن و سال باشد » . « 1 » 2 - در عبارتى ديگر ، مولى على ( عليه السلام ) فرمودند : « لو سَكَتَ الجاهِلُ مَا اخْتَلف النّاس » : « اگر جاهل سكوت اختيار مىكرد هرگز اختلافى در ميان مردم نمىافتاد » . « 2 » 3 - و نيز فرمودند : « العلماء غُرَباء لكثرة الجهال بينهم » : « دانشمندان غريب هستند ، چون جاهلان در ميان آنها فراوانند » . « 3 » 4 - و در جاى ديگر فرمود : « لاترى الجاهل الّا مُفْرطاً او مُفَرّطا » : « جاهل را نمىبينى ، مگر در حال افراط يا تفريط » . « 4 » پيامبر گرامى ( صلى الله عليه وآله ) نيز فرمودند : « فقيه واحد اشَدّ على ابليس مِنْ الف عابد » : « يك فقيه دانشمند در برابر شيطان محكمتر از هزار عابد است » ( يعنى زحمت آن دانشمند براى او بيشتر از هزار عابد است ) . « 5 » 33 - ابرار حضرت صفت سوم روزانه پرهيزگاران را نيكوكارى مىشمارد ، و چنان كه از كتب لغت استفاده مىشود « برّ » ( به فتح باء ) در اصل به معناى وسعت و گستردگى است و از اين رو صحراهاى وسيع را « برّ » گويند ، در مقابل بحر ، و از آنجا كه افراد نيكوكار اعمالشان نتيجه گستردهاى در سطح جامعه دارد ، اين واژه بر آنها اطلاق مىشود ، پس « برّ » به معنى شخص نيكوكار مىشود و « برّ » ( به كسر ياء ) به معنى نيكى كردن و نيكوكارى است . « 6 » بعضى گفتهاند « خير » اعم از « برّ » است زيرا « برّ » نيكى
--> ( 1 ) . بحار الانوار ، جلد 1 ، صفحه 83 . ( 2 ) . بحار الانوار ، جلد 78 ، صفحه 81 . ( 3 ) . بحار الانوار ، جلد 78 ، صفحه 81 . ( 4 ) . نهجالبلاغه ، كلمات قصار ، كلمه 70 . ( 5 ) . بحار الانوار ، جلد 1 ، صفحه 177 . ( 6 ) . در اين كه ابرار جمع چيست ؟ اختلاف است : مفردات راغب ابرار را جمع بارّ و بررة را جمع برّ دانسته و صحاح جوهرى عكس اين گفته « ابرار جمع برّ » و بررة جمع بارّ و بعضى ابرار را جمع هر دو گرفتهاند . برّ و بارّ ، هر كدام باشد ، معنى ابرار واضح است كه به معنى نيكان است . .